سیاسی

امریکا و پاکستان؛ نجیب و اشرف‌غنی

 

اشرف غنی، گفته است ناامنی در کشور باعث ناآرامی در پاکستان نیز خواهد شد. رییس جمهوری کشور که روز یکشنبه، ۲۹ حمل در مراسم اعطای مدال‌های دولتی به ۱۶ تن از اعضای پولیس و امنیت ملی صحبت می‌کرد، افزود که “تصمیم در دست پاکستان است».
او به بازنگری روابط کشورهای منطقه با افغانستان اشاره کرده و خطاب به پاکستان گفت: «اگر شما آسایش ما را می‌خواهید، شما نیز آسایش خواهید داشت. انتخاب دوستی و دشمنی در دست شما است.»
او اضافه کرد در صورتی که پاکستان دوستی را انتخاب کند، افغانستان آماده است که با افزایش همکاری کشورهای منطقه و جهان، با پاکستان همکاری کند.
آقای غنی گفت که افغانستان برای «حفاظت از خاک خویش، آماده‌گی کامل» دارد و وقت آن رسیده است که حاکمیت ملی افغانستان به گونه‌ی کامل اجرا و این کشور «بی‌طرفی» خود را ثابت کند.
اظهارات رییس جمهوری یک‌بار توجهات را به چشم انداز روابط کابل و اسلام آباد پس از خروج نیروهای خارجی از افغانستان، معطوف می‌دارد. پاکستان اگرچه روی کاغذ، یکی از اعضای ایتلاف بین المللی «ضد تروریزم» به رهبری امریکا بود و از این رهگذر از واشنگتن سالانه مقادیر هنگفتی پول هم دریافت می‌کرد، اما در عمل، مخالف حضور نیروهای خارجی در افغانستان بود، زیرا آن را مانع و مخل به قدرت رسیدن دوباره طالبان می‌دانست.
ارتش پاکستان در طول ۲۰ سال گذشته، نقش مهمی در شکست امریکا بازی کرد. این چیزی نیست که قابل انکار و کتمان باشد، زیرا هم شکست امریکا محرز است و هم دخالت پاکستان در حمایت‌های وسیع و مستقیم از طالبان و دیگر گروه‌های تروریستی برای تحقق این هدف.
با این حال، پاکستان همچنان برای امریکا ۵۰ برابر افغانستان، اهمیت استراتیژيک دارد، درست همان‌گونه که جوبایدن در زمان حضور در دولت بارک اوباما به کرزی گفته بود و درست همان سان که تاریخ روابط امریکا با کابل و اسلام آباد، شهادت می‌دهد.
پاکستان یک قدرت اتمی است و واشنگتن نمی‌تواند این نیروی استراتیژيک را در تنظیم روابط خود با اسلام آباد نادیده بگیرد. از سوی دیگر، امریکا به خوبی نسبت به نقش راهبردی پاکستان در شکست شوروی در افغانستان آگاه است و از آن زمان به این سو به این نتیجه رسیده است که هیچ طرح سلطه و اشغالی در افغانستان، بدون همراهی و حمایت پاکستان، موفق نمی‌شود. به نظر می‌رسد که تجربه ۲۰ سال حضور نظامی غرب در افغانستان نیز یک‌بار دیگر این تجربه را مورد تایید و تأکید قرار داد.
بنابراین، تصمیم به خروج نظامیان امریکایی از افغانستان و حتا پیش از آن، امضای توافق‌نامه صلح با طالبان، از رهگذر مشورت‌های فشرده و بسیار نزدیک واشنگتن و اسلام آباد به دست آمده است. بی جهت نبود که زلمی خلیل‌زاد در هر دوره از سفرهای منطقه‌یی‌ خود برای صلح با طالبان، با فرمانده ارتش پاکستان نیز دیدار می‌کرد، این به خوبی نشان می‌دهد که پاکستان حتا بهتر و بیشتر از کابل، در سراسر فرایند مذاکرات و دست‌یابی به توافق میان امریکا و طالبان، نقش داشته و چه بسا بدون این حضور و نقش آفرینی، هرگز چنین توافقی به دست نمی‌آمد.
با توجه به این واقعیت‌ها موضع گیری رییس جمهوری درباره آینده روابط کابل و اسلام آباد پس از خروج کامل قوای خارجی هم بیش از هر چیزی ناشی از نگرانی جدی ارکان عالی دولت افغانستان درباره خطری است که از سوی پاکستان، امنیت و حاکمیت ملی افغانستان را تهدید می‌کند.
این خطر البته تنها محدود به طالبان به مثابه پیاده نظام ارتش پاکستان در افغانستان نمی‌شود، بلکه گستره نفوذ پاکستان فراتر از طالبان حتا به شماری از جریان‌های پرقدرت مجاهدین نیز می‌رسد و به همین دلیل، آقای غنی در موقعیتی شبیه موقعیت داکتر نجیب قرار گرفته و یکی از نقاط مشترک دو رهبر، این است که این بار نیز درست مانند دوران نجیب، قدرت اشرف غنی را جنبش های مورد حمایت پاکستان تهدید می‌کنند.
بنابراین، موضع آقای غنی به نحوی یادآور همان هشدارهایی است که ده‌ها سال پیش از امروز، داکتر نجیب الله، درباره دشمنی پاکستان با افغانستان ابراز داشته بود.
حتا مناسبتی که برای بیان این سخنان برگزیده شده نیز شبیه دیدارهای روزهای آخر نجیب با فرماندهان و درجه داران طراز اول نیروهای مسلح است. این نشان می‌دهد که کابل یک‌بار دیگر نیاز دارد تا آرایش نظامی خود برای فصل دشوار پیش رو را مورد ارزیابی قرار دهد و در این میان، حمایت و حفظ روحیه رزمی فرماندهان جنگی و منصب‌داران نظامی، از اهمیت بسیار حیاتی و تعیین کننده برخوردار است.
در دوران نجیب، نیروهای وفادار به جنرال دوستم، در آخرین لحظات، اجازه خروج رییس جمهوری از طریق میدان هوایی کابل را ندادند و همین امر هم در نهایت، موجب پناهنده‌گی رییس جمهوری به دفتر سازمان ملل و در نهایت مرگ فجیع او به دست طالبان شد. این بار آقای غنی می‌خواهد با حفظ حمایت حد اکثری قوای مسلح از قدرت خود، مانع از تکرار تجربه پیشین شود و یکی از عواملی که به این هدف کمک می‌کند، جلب توجه فرماندهان نظامی به دشمنی دیرینه و ریشه دار پاکستان با افغانستان است.

عبدالمتین فرهمند/ جمهور

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
رفتن به نوار ابزار