سرمقاله

!برنامه هاي اقتصادي با جديت دنبال شوند

2017-Jan-16  || 

سرانجام مجلس نماینده گان کشوربودجه مالی سال١٣٩٦ را دیروز تصویب کرد. این کار می تواند آغاز روند کار وتلاش دم و دستگاه دولت برای عمران و آبادی کشور با عملی شدن برنامه هایتوسعه يي باشد که هم از سال پار بازمانده است و هم در سالی که در پیش روست،رویدست گرفته می شود. هر چند بودجه دولت در گذشته نیز متوازن نبوده استو امسال نیز قناعت بخش نخواهد بود، ولی مردم آرزو دارند که وزارتخانه ها ودیگر نهاد های دولتی در سالی که در پیش رو دارند، دست به کار شده و روندتازه یی از کار و فعالیت های سازنده را برای توسعه کشور عزیز مان آغازکنند. درسالی که در پیش رو داریم توجه وزارت خانه ها چنان باشد کهبرنامه های مدون مد نظر گرفته شده را باید با جدیت تمام دنبال کنند. شایدادامه جنگ و بد امنی سبب شود که برخی از این برنامه ها در برخی از ولایت هایکشور عملی نگردند ولی بسیاری از ولایت های کشور می توانند زمینه تطبیق اینبرنامه ها را فراهم کنند. از یاد نبریم که توسعه كشوربه خودی خود فراهمنمی گردد و این وزیران محترم اند که زمینه ساز چنین کاری می شوند وسبب میشوند که کشور آبادان گردد و فرصت های شغلی برای شهروندان کشور فراهم گردد. تغييرزیر ساخت های اقتصادی در کشور در تمام بخش ها بیگمان می توانند راه ها يتوسعه را درکشور هموار سازند. ما تا وقتی دست به اینکار نزنیم، قدمی هم نمیتوانیم در راه نوسازی و شکوفایی کشور  بگذاریم و برآورده شدن این مأمولنیاز به درنگ، برنامه و حرک


!فرمان ماتم ملی پسندیده است، اما بسنده نیست

!بدبختي بيكاري ،جوانان را رنج مي دهد

!مجاهد تروریست مجازات شود

!مردم از سربازان بي قانون حمايت نمي كنند



3
H: 3°
L: -2°
Kabul
Saturday, 14 January
See 7-Day Forecast
Sun Mon Tue Wed Thu Fri
           
-9° -9° -11° -11° -12° -9°

SUBSCRIBE TO RSS

بحث فرهنگ

بخش دوم

در فاصلۀ میان پایان قرن دوازدهم و مابین قرن سیزدهم، جهان غرب لاتین به کمک دو موج بزرگ ترجمۀ مفاهیم عالی علمی عربی - اسلامی با سواد شد، و این مجموعه ها بنیان اصلی رویۀ علمی پوهنتون های بعدی را در غرب لاتین در پی داشت. پوهنتون ها قرون وسطی اروپا که در ابتدای قرن سیزدهم شکل گرفت به نوعی بنیادی، طرح ریزی دانشی بود که فارابی آنرا فراهم آورده بود. مجموعۀ دانش عرب که ترجمه شده و به جهان غرب انتقال یافته بود، پایه و بنیان علمی پوهنتون های اروپایی را و در واقعیت برنامه های درسی و متون و محتوای این برنامه ها را شکل داد.

پس دانش ها و روش علوم عرب - مسلمان پایه و اساس نهادی را به غرب لاتین ارزانی داشت که امکان پیشرفت و برتری روز افزون بر مباقی جهان را به آن داد. بنابراین، تأثیر دانش های عرب - مسلمان بسیار گرانبها و ارزشمند بوده است، تأثیری که صرفاً به پیشرفت در این و یا آن رشتۀ از دانش موجود و یا در حال شک گیری خلاصه نمی شود، بلکه بخود واقعیت علمی و دستگاه های اساسی علمی داده است که از دل نظام علمی عرب - مسلمان سر برآورده است.

من وضعیت بحث سیاسی نا معقول و بی بند و بار فعلی را در بارۀ اسلام و جهان عرب در ایالات متحدۀ امریکا و اروپا که به منظور بهره برداری سیاسی انتخاباتی و از طریق تخریش اذهان عامه علیه فرهنگ و تمدن اسلامی به راه انداخته شده، تقبیح می نمایم و آنرا اسفبار می دانم. من میدانم که هر نوع بد گویی ویا تحقیر از فرهنگ و یا اجزای مهم فرهنگ یک جامعۀ عظیم بشریت، خشونت بار آرد و چونکه من خشونت را بصورت قطع تقبیح می نمایم، اسباب و روش تعقیب چنین سیاست پوچ و بی بنیاد را، در دایرۀ اخلاق و فرهنگ انسانیت حساب نمی کنم. به هرصورت این موضوع را با ذکر چند کلمه خلاصه می کنم و برای آینده می گذارم.

همه دانشمندانی که مطالعه وسیع از فرهنگ ها و بر تغییر، تحول و تنوع فرهنگی انسانها در جوامع مختلف عقیدت دارند،  حکم می نمایند که افکار و اندیشه های انسانها همیشه از جایی به جای دیگری درحال سفر اند. اسباب اصلی سفر افکار، دانش و دیگر داشت های فرهنگی یک جامعه به جامعۀ دیگری که در تحول و یا غنی شدن فرهنگ نقش اصلی دارند همیشه در مسیر تاجران، جنگجویان یا مبلغین مذهبی سفر کرده اند.

اگر با روش بسیار کلی افکار را تولید شده ای ذهن یک انسان به حساب آوریم که ذهن یک انسان دیگر می تواند آن را تصاحب کند، تصدیق می کنیم که افکار کاری جز سفر ندارند. اینکه در کالیفرنیا پیروان ادیان مختلف وجود دارند یا در چین کشفییات جدید تکنالوجی امریکا را مطالعه، تدریس و استفاده می نمایند و یا در آسترلیا خواستهای سیاسی امریکای لاتین را به بحث می گذارند، هیچ یک مایۀ تعجب نیست، مثل این که استفاده از تلویزونهای ساخت جاپان و کوریای جنوبی یا پوشیدن لباس هندی و پوستین افغانی در اروپا تعجب آور نبود و نیست. امروز در جیب ملیونها انسان، اتباع افغانستان، مصر، فرانسه ، برازیل و یا نایجیریا، تلفون ساخت امریکا، چین، جاپان و یا فنلند وجود دارد که هم در اطلاع رسانی و هم در تغییر مظاهر فرهنگی آن شخص کمک  نموده مؤثر است یعنی تأثیر یک اثر مادی و تخنیکی بر حیات انسانی که بسیار دور از محل ساخت تلفون (جیبی) پورتبل، زندگی میکند.

افکار انسانها برای غلبه بر زمان و مکان می بایست تداوم داشته باشد و حرکت کند، باید در حافظه ذخیره شود و انتقال یابد. البته اندیشه و افکار در طول سفر و انتقال از جایی به جایی تغییر می کند. آیا این حرکت و انتقال از طریق اینترنت که در کمتر از یک ثانیه انجام می گیرد و یا مانند عقائید دینی که چندین قرن را در بر می گیرد، اما آنچه معلوم و قابل فهم است اینست که در حرکت و تغییر است.

افکار هم وارد و هم صادر می شوند. محل تقاطع افکار در طول تآریخ بشریت بیشتر کاروان سرای های تجارتی، زیارتگاه ها، مکان ها و محلات تعلیمی و در دنیای مدرن امروز مراکز و محافل بین المللی نیز بوده اند. گاهی خواست یک پادشاه یا خلیفه و یا دستگاه سیاسی پر قدرت و همچنان منابع تعلیمی وپول، استعداد ها و محققین صاحب دانش و نادر را در طول تأریخ جلب کرده و هنوز هم جلب  می نمایند. در وطن ما، در دورۀ سلطنت محمود غزنوی و دیگر شاهان غزنوی، با تجمع صدها شاعر و  فیلسوف، غزنه  به کانون ادب و حکمت و فرهنگ اسلامی ارتقاء نمود. در تأریخ، کسانی که به طرف کتابخانۀ اسکندریه یا (خانۀ حکمت) در بغداد یا دربار مسلمانان قرطبه در اسپانیا (۷۵۶-۱۰۳۱م)یا دربار راجر دوم در سیسیل (۱۱۰۳- ۱۸۱۶م) می آمدند، دیگر جستجو گران دانش نبودند بلکه حاملان اندیشه ها و افکار، فیلسوفان، طبیبان، ستاره شناسان و مترجمانی بودند که در این جاها و یا دربار ها امنیت مادی و انگیزۀ فکری می یافتند.

ترویج قصدی یا انتشار اتفاقی، گسترش یا جاذبۀ سفر های آرام از جایی به جایی دیگر یا اتفاقات تأریخی، استمرار جغرافیایی و یا اتفاقات حاصل از بروز جنگ، جاذبۀ چهار راههای هزار سالۀ تمدن یا کشف راه جدید مانند راه ابریشم که تمدنها را از جاپان و چین تا اروپا از راه زمین و دریا وصل کرد و مردمان کشور ما، افغانستان نیز از آن بهرۀ مادی و فرهنگی برد، این اتفاقات مجموعه ای پیچیدگی حیات انسانها را گواهی میدهند، مجموعۀ از سد های مادی و ذهنی، از خطوط مکان شناسی و از ستراتیجی انسانی که نتیجۀ نهایی اش آن است که آیا یک فکر و اندیشه امکان سفر در مکان و زمان را یافته است یانه؟ و آیا متنی که در مکان و فرهنگی خاص نوشته شده، بر گوشۀ دیگری از قارۀ زمین تأثیر داشته است یانه؟ برای درک این که ما از کجا آمده ایم، لازم است جاده های هزار ساله را از نو پیمود. اما برای درک این که ما کجا می رویم، من جواب ندارم، باید صبر کرد.

اتفاقات دیگر نشان می دهد که در اواخر قرن گذشته، بیشتر مردم جهان، چنانچه هنوز هم در بسیاری کشور های عقب مانده معمول است، در دهات زندگی می کردند و احتمالاً در طول زندگی خود هرگز با بیگانه ای متعلق به فرهنگ دور دست برخوردی نداشته اند. اکنون در شروع قرن بیست و یک بیشتر مردم هر روز با اشخاصی از فرهنگ های دیگر در تما س قرار می گیرند. تصاویر فرهنگ های دیگر، صفحه های تلویزون و پرده های سینما را پر کرده و در محل کار، جاده ها و بازار ها به خصوص در شهرها، مردم پیوسته با تاجران، مهاجران، مسافران و پناهندگان بر خورد می کنند. لذا ملاحظه می گردد که طی حدود یک قرن، تماسهای فرهنگی در سراسر جهان به طور چشمگیری فزونی گرفته است.

فرهنگ به عنوان یک قدرت صاحب نفوذ پیوستگی تکامل یافته است که در آن فرهنگ های خاص یا جنبه های خاصی از فرهنگ ها در زمانهای مختلف درهم آمیخته یا از هم متمایز شده اند. در جریان تکامل طولانی، بسیاری از فرهنگ ها برای "بیگانگان" اصطلاحات و قواعد رفتار متفاوتی در مورد چگونگی برخورد با


صفحه فرهنگ وهنر

مثلث وضعیت ادبی

2017-Jan-01 ||  پرتونادری

هربار که مسألۀ نقد ادبی به میان می آید این گفته دانشمند ایرانی داکترشفعی کدکنی به یادم می آید که باری در کتاب  شاعری در هجوم منتقدان، نوشته بود: «  بعد از عمری جست وجو در تاریخ شعر فارسی، هنوز این نکته به روشنی برمن مسلم نشده است که میان تعالی و انحطاط دوره‎های ادبی و کیفیت و کمیت نقد ادبی ارتباطی هست یا نیست و اگر هست این ارتباط آیا مستقیم است یا در این مورد پیوند باژگونه برقرار است؟ از مطالعۀ اسناد موجود، احتمالاً به این نتیجه خواهیم رسید که بهترین ادوار شعر فارسی، عصر فردوسی و خیام یا عصر مولوی و سعیدی، دوره‌هایی است که " نقد ادبی" در آن، کاملاً از صحنۀ تاریخ ادبیات ما غایب است و برعکس، اواخر دورۀ صوفویه و زندیه را- که عصر انحطاط آشکار شعر وشاعری است- باید دورۀ اوج و شکوفایی نقد ادبی در زبان فارسی به شمار آورد». کدکنی، یک چنین امری را در ادبیات ...

!یلـدا آوردگـاه نـور و تـاریکـی

2016-Dec-19 ||  پرتو نادری

آخرین شب پاییز، نخستین شب زمستان که درازترین شب سال است، آن را شب یلدا گویند . باورها براین است که دراین شب ویا نزدیک به آن تحویل خورشید به برج جدی است. گاهی هم گفته اندکه یلدا نام یکی ازملازمان حضرت مسیح بوده است؛ اما چنین باوری طرفدارن زیادی ندارد. دهخدا درلغت‌نامه دراین پیوند نوشته است که:« ظاهراً از بیت/ به صاحب دولتی پیوند اگر نامی همی جویی/ که ازیک چاکر عیسی چنان معروف شد یلدا / بعضی ازفرهنگ نویسان از جمله مؤلف برهان، پنداشته اند که یلدا نام یکی از ملازمان عیسی بوده است؛ ولی چنین نامی درزمرۀ ملازمان او درما خذی دیده نشده و"چاکری"کردن هم در بیت سنایی به معنی اختصاص یافتن زمان مزبور به ولادت وی می باشد.» در پیوند به ریشۀ واژۀ یلدا درلغت‌نامه آمده است که:«لغت سریانی است به معنی میلادعربی، وچون شب یلدا را با میلاد مسیح تطبیق می‌کرده اند ازاین رو ...

عبدالحفیظ منصور: اسلام گرایی آنقدر گسترده شده که در یک سو اردوغان و در سوی دیگر ابوبکر البغدادی جا گرفته است

2016-Dec-19 || 

چکیـــده اسلام گرایی از مقوله هایی است، که به وسیلة اندیشمندان غربی وضع شده است، این مقوله نزد غربی ها بار معنایی منفی و در جوامع اسلامی به مقصد مثبت آن بکار می رود. اسلام  گرایی مجموعة از گرایش های اسلامی را احتوا می کند، که (1) اسلام را دین جامع و کامل دانسته، (2) مسلمانان را در امر سیاسی مسؤول می شمارند، (3) برای حراست از هویت اسلامی در برابر هویت های بیگانه جدی اند و (4) در مجموع خصلت واکنشی دارند. اسلام گرایی چنان گسترده و فراخ است که در یکسویآن رجب طیب اردوغان و در گوشة دیگر آن ابوبکرالبغدادی جا گرفته اند. بدین ترتیب بر قرار کردن پیوند صد در صدی میان اسلام گرایی و خشونت بنیاد علمی نداردو از عهده چنین کاری تنها سیاسی اندیشان بر آمده می توانند. واقعیت این است، که پاره‌ای از اسلام گراها، ره افراط پیش گرفته اند و در حال حاضر در چهار چوب طالبان، القاعده، داعش و بو...

!تا استاد بیسد رفت، تیاتر افغانستان یتیم شد

2016-Dec-06 ||  پرتو تادری

 اضافه از هفتاد سال، از آن روزی می گذرد که نمایشنامۀ « میراث» نوشتۀ روان شاد استاد عبدالرشید لطیفی در شهر کابل  به نمایش در آمد. درکنارشخصیت های دیگری که در جغرافیای هنری این نمایشنامه می زیستند ، میرزایی  کم سوادو پر ادعایینیز فرصت زیستن یافته بود. نقش  این میرزا را بهنوجوانی داده بودند، تازه راه یافته به تیاتر، که هنوز او را در این اقلیم نامی و نشانی نبود. این بعداً جوان چنان تندیسی با مشعلی از نام و نجابت بر سکوی پیروزی و افتخار جاودانه ایستاد! استاد عبدالقیوم بیسد گویی با « میراث» تیاترآغاز یافته است. به زبان دیگر استاد عبدالرشید لطیفی از« میراث » تیاتر در همان روزگاران نوجوانی  به استاد سهمی د اد. چنین است که استاد بیسد، پیوسته این کوله بار سنگین را عاشقانه بر دوش کشیده .شاید بهتر باشد بگویم که او پیوسته این مشعل را به پیش برده است ت...

!سیم های خاردار را دور سازید

2016-Dec-03 ||  پرتونادری

زنان و مردان به گونۀ یک سان حق  دارند که ازدواج کنند؛ هدف از ازدواج تشکیل خانواده است. هیچ کس نمی تواند مانع ازدواج کس دیگری شود. ازدواج قراردادی است که بین دونفر صورت می گیرد که هر دو طرف به موجب آن برای یک‌دیگر حقوق برابر، قایل اند. در شرایط یک‌سان وبرابر هرکدام شخصیت خود را در اختیار دیگری قرار می دهد یعنی وقتی در ازدواج یک تن شخصیت خود را با رضایت به دیگری واگذار می کند، به جای آن، شخصیت دیگری را به دست آورد که درحقیقت دوباره شخصیت خود را به‌دست آورده است.  زن و مرد دو نیمه یک پیکراند. آن گاه که خداوند هنوز بی بی حوا را نیافریده بود، حضرت آدم تنها بود ونیمة ازهستی او تاریک بود. با آفرینش بی بی حوا خانواده پدید آمد که این خانواده سرچشمۀ جاودانۀ جامعه و زنده‌گی گردید. ازهمین جاست که گاهی بشریت یا جامعه بشری را به پرنده یی همانند می کنند که مرد و زن دو بال آ...

فیدل کاسترو در شعر چهگوارا

2016-Nov-29 ||  پرتونادری

انقلاب کوبا در 1959 حکومت استبدادی و فاسد باتیستا را سرنگون کرد. ناخوش‌ترین خبر برای امریکا؛ ایجاد یک حکومت انقلابی در بیخ ریش سردمدار امپریالیزم جهانی؛ در دوران جنگ سرد،نه تنها خبری بود ناخوش آیند؛ بلکه زنگ خطری نیز بود که به صدا درآمده بود.  چنان بود که سازمان سیاه جنگی خلیج، خوک‌ها را در 1961 برضد کاسترو به راه انداخت که شکست سختی خورد. پس از آن دموکراسی امریکا پیوسته خواست تا کاسترو را با راه اندازی برنامه‌های هراس افگنانه از میان بردارد که هربار ناکام می‌شد. او 50 سال چنان یک رهبرکرازماتیک کوبا را رهبری کرد و در این مدت زمان یازده رئیس جمهور در امریکا آمدند و رفتند؛ ولی برنامه همان بود، سرنگونی نظام کاسترو یا دست کم ترور او. این که کاسترو این همه به اتحاد پایه شوروی سابق نریدک شد؛ بدون تردید یکی از عوامل کلیدی‌همان سیاست‌های امریکا در برابر کوبا بود. ...

سنت شاهنامه خوانی

2016-Nov-02 ||  پرتو نادری

 این نکته قابل یاددهانی است که شاه‌نامه تنها برای نخبه‌گان نیست؛ بلکه شاه‌نامه و سنت شاه‌نامه‌خوانی در افغانستان ریشۀ دراز تاریخی دارد؛ اما بر بنیاد پژوهش‌های انجام شده، این سنت در سدۀ نزدهم پس از نخستین هجوم سپاهیان انگلیس گسترش بیشتری یافت و اما این رسم در بازارهای کابل نسب به شهرهای دیگر کشور رونق بیشتری داشت. این تا چند دهۀ گذشته نیز در شماری از ولایت‎های کشور رواج داشت. گفته می‌شود شاه‌نامه خوانان در بعضی از نقاط پرجمعیت شهر کابل به گونۀ تمثیلی به خوانش بخش‌های پهلوانی شاه‌نامه می‌پرداختند. این شاه‌نامه خوانان‌سیمای خود را چنان پهلوانان می‌آراستند و با به‌کارگیری شمشیر، خنجر و کمانی تلاش می‌کردند تا به صحنه‌آرایی داستان‌ها نیز بپردازند. شاه‌نامه‌خوانان باچنین شیوه‌یی می‌خواستند تا توجه شمار بیشتری ب...

رویا سادات - رویای زیبای سینمای افغانستان حرف هایی که نگذاشتن زده شود

2016-Oct-25 || 

 در روزهایی که خبرها خبر نیستند، شبیه بمب هستند، تخریب می کنند، می کشند و سیاهی را روی چهرة هر شهروند این کشور می گستراند ِ کسی هست که خبرش خبر است و این خبر مثل آب است. ‌مثل خاک است. مثل زنده گی است. مثل تصویر است. مثل سینماست. آن خبر چهارمین جشنواره بین المللی فلم زنان هرات است. رویا سادات از کمتر کسانی است که حرف می زند و عمل می کند. فلم می سازد وجشنواره برپا می کند. او غوغا گر سینما است که از چهرة تلخ زنان افغانستاننوید بخش رویای شیرین ...

Previous   ||   Next