سرمقاله

پاكستان بايد تعهد كند كه دیگر هراس افگنان راحمايت نمی كند

2017-Feb-14  || 

 قرار است امروز نشست چند جانبه پیرامون معضل افغانستان در شهر مسکو، پایتخت کشور روسیه دایر گردد. در این نشست کشور های روسیه، چین، پاکستان، ایران، هند و افغانستان حضور خواهند داشت و در باره آوردن صلح در کشور ما صحبت خواهند کرد. معضل افغانستان یکی از مشکلاتی است که اکنون گریبانگیر کشور های منطقه می باشد و حل آن به همة این کشور های منطقوی ارتباط می گیرد. در این کنفرانس نماینده یی از کشور امریکا حضور ندارد که در حال حاضر نیرو هایش در افغانستان هم سرگرم آموزش نیرو های دفاعی وامنیتی افغانستان است و هم به نحوی در کنار این نیروها قرار دارد و با طالبان و داعشیان در گیر است. این اولین بار است که کشورهای منطقه در باره حل مشکل افغانستان با هم گفتگو می کنند و ما توقع داریم که این آغاز یک روندی باشد تا برقراری صلح در افغانستان و پایان دادن به جنگ چهل ساله در کشور ما، ادامه یابد. ما باور داریم که این گفتگو ها چون پیرامون معضل افغانستان تدویر می یابد باید، در برگیرنده مصالح علیای کشور ما باشد و در آن هیچگونه نفوذی از سوی این کشور ها بالای افغانستان اعمال نگردد. نماینده افغانستان باید در این کنفرانس به گونة فعال از کشور ما نماینده گی کند و در آن مشکلات جاری را با طرف های شامل در این کنفرانس در میان بگذارد. روشن است که صلح زمانی در افغانستان تأمین می گردد که مراکز تروریست ها و اماکن آموزشی آنان در آن سوی سرحد بسته شود و سران طالبان که د


!عزت جهاد را لكه دار كردند

!در برگشت مهاجرين شتاب نكنيد

!افغانستان ميدان بازي خونين

پس حالت اضطرارچه است؟



3
H: 3°
L: -2°
Kabul
Saturday, 14 January
See 7-Day Forecast
Sun Mon Tue Wed Thu Fri
           
-9° -9° -11° -11° -12° -9°

SUBSCRIBE TO RSS

درنگی بر نیم قرن فعالیت ادبی رهنورد زریاب

اعظم رهنورد زریاب با چاپ و انتشاربیشتر از صد داستان کوتاه و رٌمان های گلنار و آیینه، شورشی که آدمی زاده‌گان و جانورکان بر پا کرده اند، چارگرد قلا گشتم، بخشی از سیب وارسطاطالیس و اثر تازه شان چهار درویش به هر حال ابعاد داستان نویسی را در کشور گسترش داده است. آدم‌ها و شخصیت های تازه و گوناگونی را به جهان داستان عرضه کرده است. زبان داستانی کشور را اعتلاء بخشیده و به تشریح و تحلیل زوایای پیچیده روح آدمی توفیق یافته است.

رهنورد در همه حال داستان نویس باقی‌ مانده است. در آن جا که نقدی و تحلیلی می‌نویسد. یا نامه هایی به دوستانش می‌فرستد. یا خاطرات مولانا خسته و پهلوان امیر جان و دیگران را به چاپ می‌رساند و یا مقالات دور قمر را می‌نگارد.

رهنورد در بیشترین داستان‌هایش اهل فن و تکنیسین است. سلیقه و انضباط هنری دارد. این خبره‌گی را ما با مطالعه آثار زیاد و متنوع نویسنده و تقریباً در سراسر پنجاه سال فعالیت نویسنده‌گیش به وضوح در می‌یابیم. آثار او طرح و توطئه منسجم و حساب شده دارد و برای مؤثر ساختن داستان‌هایش نیازی نمی‌بیند که از حوادث واقعی استفاده کند. بل خود حوادث مورد نیاز اندیشه های خود را خلق می‌کند و مانند اکثر نویسنده‌گان صاحب قریحه سالهای زیادی می‌نویسد و بسیار پرکار است، اما هرگز به ابتذال نمی‌گراید.

رهنورد استاد جدال و وسوسه است. جدال با خود، جدال با دیگران. وسوسه عوض شدن، عوض کردن. وسوسه دروغ و تردید و هیچ و پوچ بودن. رهنورد تصویر گر روح سودایی، ترسو، خشمناک، مشوش و بیمار جامعه است. قصه پرداز آدم‎هایی است که سودای داستایوسکی وار آنها را به سوی جنایت و بزهکاری می‌کشاند.

زبان و نثر نویسنده، اغلب سایه نثرگذشته را دارد و شیوه نگارش او فصیح، ادبی، روان و جامع است و قابل فهم برای هرکس و از هر کجای قلمرو زبان فارسی. بعد از سالها نوشتن، فکر و زبان داستان باهم همآهنگی و یگانه‌گی پیدا می‌کند و شیوه نگارش نویسنده را به وجود می‌آورد. شیوه‌یی که مورد تأیید ادیبان و ویراستاران فاضل و فرهیخته زبان فارسی است.

رهنورد زریاب درونمایه های گوناگون و متنوعی را مایه کار قرار داده است. تنوع آدم‌ها، رویدادها و فضاها از ویژه‎گی‎های کار اوست. داستان‌هایی با مایه های ریالیسم، ریالیسمی که جوهر اساسی آن فقر است. فقری در درون و فقری در بیرون. ریالیسم پیشرفته و معاصر و آگنده از رویا و تخیل. ناتورالیسمی که از گناه محتوم، بیماری های ارثی، جبر علمی و تقدیر ناگزیر ریشه گرفته و آدم‎ها در چارچوب روابط بیمار گونه و حیوانی شان محکوم اند «شهر طلسم شده، بچه بد، بچه لچک صنف ما و...»

آثاری که طعم اجتماعی و سیاسی و حتا مبارزه جویانه و حماسی دارند و شخصیت های آن ظلم و بیداد و اسارت و اختناق را تحمل نداردآوازی از میان قرن ها، مرد کوهستان، هفت بار و...»

نویسنده در پاره‌یی از داستان‌های خویش روحیه نسل پریشانی را بازتاب می‌دهد که شکست های سیاسی و اجتماعی آنان را به سوی پوچی بی درمانی سوق می‌دهد. یا بن بست زندهگی را ازلی و قضاء و قدری می‌داند.‌«نقش‌ها و پندارها، مردی که سایه اش ترکش کرد و ...» یا راهی سفر اشراقی و عرفانی می‌گردد و به سرزمین های دور دست روحی و یا به افسانه‌ها و اساطیر پناه می‌برد «سرمه چشم ستاره ها، شاه
غزل و...»

در پاره‌یی از داستان‌ها، درد نویسنده سرخورده‎گی نیست. عجز و فرومانده‎گی نیست. نومیدی از آنچه در وطنش می‌گذرد نیست. درد او «یاس فلسفی » است. یعنی از نظر فلسفی متقاعد شده است که برای بشر راه نجاتی نیست و آینده بهتر از آنچه اکنون هست وجود ندارد.

نویسنده در این چند سال اخیر به سرعت مجذوب هنر نو و به ویژه ریالیسم جادویی گابریل گارسیامارکز شده است. داستان مارهای زیر درختان سنجد، گلنار و آیینه و چارگردقلاگشتم از این شمار اند. در این آثار تلاش برای ایجاد نوع تازه‌یی از داستان که با افسانه ها و اساطیر و باورهای فلکوریک به هم آمیخته، کاملاً مشهود است. رهنورد زریاب در این آثار در بند واقع نمایی نیست. در دنیای افسانه‌یی او وقوع حوادث شگفت آور و دور از ذهن و آمیزش تاریخ و فلسفه، امری بدیهی به شمار می‌آید.

نویسنده در مراحل گوناگون آفرینشی خویش، آثاری متنوع و متفاوت آفریده است. آثاری که از بابت طرز دید، شیوه نگارش و تکنیک، مضامین و سوژه های داستانی با یکدیگر همخوانی ندارند و متفاوت اند و نمی‌توان در تجزیه و تحلیل آثار نویسنده به یگانه روش چسپید و آن را بدون هرگونه انعطاف تطبیق کرد.

رهنوردزریاب در پی آن نیست که به صراحت سخن گوید و در پرداخت آثارش نه مسامحه می‌ورزد، نه از دیگران انتظار مسامحه دارد. کلمات و جملات چرخشگاه های داستانی را به صورت دقیق و عمیق بررسی می‌کند و در ارائه آثار خویش وسواسی و منزه طلب است. به ندرت دیده شده که وی در پرداخت آثارش  به انسجام، قوت و جزالت کم توجه باشد. حتا بعد از چاپ نخستین به پیرایش آن پرداخته است. «برف و نقش‌های روی دیوار، گلنار و آیینه، زیبای زیر خاک خفته».

تأثیر ماکسیم گورگی، سارتر، کامو، داستایوسکی، صادق هدایت، چوبک، مارکز، ناتورالیسم زولا، عرفان و ساختارگرایان در آثار مربوط به دوره های گوناگون آفرینشی نویسنده به وضوح آشکار است. افق فکری آثار او وسیع است و تصویر ها وتمثیل هایی که به دست می‌دهد و آدم‌ها و فضاهای داستانی او از بینشی غنی تر و پر رنگ تری مایه می‌گیرند و گهگاهی با آثاری روبه رو هستیم که یک پوسته ظاهری دارند و یک پوسته درونی و تمثیلی و می‌توان معنا ها و تفسیرهای گوناگون و متفاوتی از آنها استخراج کرد«مرغی که مرٌد، شاگرد ساعت ساز شدم و...»

به هر صورت از مجموع نوشته های رهنوردزریاب به خوبی پیداست که نویسنده آدمیست تحصیل کرده، کتاب خوانده و آشنا به فرهنگ غرب و ادب و متون پیشین و معاصر افغانستان و تأثیر  و نفوذ مقطعی او در بعضی از نویسنده‌گان جوان که پس از او آمده یا در این سالها قد کشیده، قابل انکار نیست و به راستی رهنورد یکی از نام آورترین داستان نویسان و بهترین نویسنده دوران اخیر افغانستان شمرده می‌شود و کسی است که سالهای درازی صحنه داستان نویسی کشور، عرصه هنر نمایی های او بوده و آثارش در داخل و خارج کشور استقبال شده و به چاپ های مکرر رسیده و جوایز معتبری را نیز نصیب گردیده است و به حق یگانه نویسنده حرفوی کشور محسوب می‌گردند و باید پاس ایشان را نگهداشت و سزاوار هر گونه تجلیل و تکریم است.


مقاله های سیاسی

تلاش نافرجام حکومت ترکیه برای غصب مکاتب افغان-ترک

2017-Feb-18 ||  کاوه ستیز

حکومت ترکیه در برخی کشورها هیأتی را به منظور مسدود کردن مدارس آموزشیِ متعلق به حرکت خدمت ویا به دست گرفتن مدیریت این مدارس فرستاده است. اِعمال فشار و وعده‌های چرب و دروغین، ابزاری اند که این هیأت برای بدست گرفتن مدیریت این مکاتب بکار می‌گیرند. چندی پیش هیأتی از وزارت معارف ترکیه به منظور تسلیم‌گیری مدیریتِ مؤسسۀ تعلیمی مکاتب افغان-ترک عازم کابل شدند. اقدامِ غیرمنطقیِ که هیچگونه توجیه حقوقی ندارد. مؤسسۀ افغان- ترک یک نهادِ غیردولتیِ افغانی است که اکثریت هیأت اداری و کارمندان آن را افغان‌ها تشکیل می‌دهند. قانون اساسی افغانستان به صراحت بیان داشته است که ملکیت‌های مؤسسات غیردولتی از هر گونه تعرض مصون است. بنابرآن هیچ دولت خارجیِ ویا نهادهای سیاسی حق مداخله در امور همچو نهادها را ندارد. آیا حکومت ترکیه ظرفیت پیشبرد این مکاتب را دارد؟ بنابر آمار منت...

افغانستان و سوالات بی پاسخ

2017-Feb-18 ||  احمد سعیدی

با گذشت اضافه تر از سه دهه مردم افغانستان با آتش و دود و خون خیزان و غلتان دست و پنجه نرم می کنند، اما تا کنون با طرح ها، برداشت ها و باورهایی که ارائه شده روزنه امیدی پیدا نشده که با این بحران فراگیر و این فاجعه جبران ناپذیر مرهمی شود و راه حل بدست آید، هر کس نظر و دیدگاه خود را با در نظرداشت منافع و برداشت های که  خود دارد ارائه می نماید، اما  عوامل فاجعه وبحران را که از سال های زیادی بر این سرزمین ویرانه ما سایه افگنده است شناسایی همه جانبه نتوانسته اند؛ اما با دریغ فراوان که هنوزهم نتوانسته‌ایم ریشه های اصلی این بحران تراژدیک را که در تاریخ و سنت های مردم ما عجین شده و در رگ‎های فرهنگ تاریخی مردم ما جاری است طوری که لازم است دریابیم و شناسایی کنیم. در تصویر چنین تحلیل ها ی وارونه و نگاه های نا عادلانه و نا سنجیده برخی از متفکران و تاریخ نویسان جامعه وکشورما...

جابه‎جایی صدها تروریست با خانواده های شان در سرپل

2017-Feb-18 ||  ناجیه امید

رئیس شورای ولایتی سرپل از احتمال سقوط این ولایت در بهار آینده هشدار می‌دهد! حضور تروریستان خارجی با خانواده‌های شان در شمال افغانستان برای مردم ما مایه نگرانی بوده و نهادهای امنیتی باید هر چه زودتر به این گونه نگرانی ها نقطة پایان گذارند. جنرال بابه جان فرمانده زون 707 پولیس در شمال کشور می گوید که اضافه از ششصد خانواده از افراد مسلح خارجی در شمال افغانستان جابه جا شده اند. وی از برخی ولسوالی های ولایت های فاریاب و سرپل چون کوهستانات، بلچراغ، گرزیوان، غورماچ، دولت آباد و صیاد نام برد که افراد مسلح خارجی در آن ها با خانواده های شان نه تنها زنده گی می کنند بل با نیروهای امنیتی در جنگ مستقیم قرار دارند. در حالی که جنرال بابه جان از حضور اضافه از 600 خانواده افراد مسلح خارجی در ولایت های شمال سخن می گوید، برخی از منابع گفته اند که پسر جمعه نمنگانی رهبر حزب تحر...

جابه‎جایی صدها تروریست با خانواده های شان در سرپل

2017-Feb-18 ||  ناجیه امید

رئیس شورای ولایتی سرپل از احتمال سقوط این ولایت در بهار آینده هشدار می‌دهد! حضور تروریستان خارجی با خانواده‌های شان در شمال افغانستان برای مردم ما مایه نگرانی بوده و نهادهای امنیتی باید هر چه زودتر به این گونه نگرانی ها نقطة پایان گذارند. جنرال بابه جان فرمانده زون 707 پولیس در شمال کشور می گوید که اضافه از ششصد خانواده از افراد مسلح خارجی در شمال افغانستان جابه جا شده اند. وی از برخی ولسوالی های ولایت های فاریاب و سرپل چون کوهستانات، بلچراغ، گرزیوان، غورماچ، دولت آباد و صیاد نام برد که افراد مسلح خارجی در آن ها با خانواده های شان نه تنها زنده گی می کنند بل با نیروهای امنیتی در جنگ مستقیم قرار دارند. در حالی که جنرال بابه جان از حضور اضافه از 600 خانواده افراد مسلح خارجی در ولایت های شمال سخن می گوید، برخی از منابع گفته اند که پسر جمعه نمنگانی رهبر حزب تحر...

توده جګړه سنګرونه، خو استراتیژیک ارتباطات د خلکو زړونه فتح کوي

2017-Feb-18 ||  تورن جنرال دولت وزیري

جنګ جګړه آسانه کار بللي شو،کله چې وسلې په لاس کې ولرو.د وسلو د کارولو فن مو هم زده کړي وي او دښمن راته معلوم وي، نو بيا د ډير کمال خبره نده چې له دښمن سره د کومو تاکتيکونو پر اساس وجنګيږو. لوي کمال دا دي چې ولس په دې پوه شي چې د افغانستان ملي دفاعي او امنيتي ځواکونه ولي غواړي چې د تروريستانو پر وړاندې له دوي څخه دفاع وکوي او په هيواد کې سوله، پرمختګ او د خلکو سوکالۍ لپاره د افغانستان اسلامي جمهوري دولت څه پروګرامونه لري. بل لوري ته وکولي شو چې د افغانستان د بقا دښمنان خلکو ته ښه وپيژنو او ورته ووايو کوم کسان چې د دولت پر وړاندې جنګيږي، د کوم لورې لخوا او د څه لپاره يې ملاتړ کيږي. د افغانستان په اساسي قانون کې ويل شوي چې ملي واکمني په خلکو پورې اړه لري. وايي هر لورې ته چې د خلکو زړه شو، پر همهغه لوري ټول اغزي به ګلان شي. يوه بله مقوله ده چې وايي «د خلکو زور د خداي زور ...

بازی های تازه را باید آغاز کرد

2017-Feb-15 ||  مهرالدین مشهید

 برای آنکه داستان زنده گی را تازه تجربه کرد، بهتر است تا با کنار گذاشتن بازی های کهنه،بازی های تازه را باید آغاز کرد تا باشد که از معاملۀ باسی و شب ماندۀ دست دوم و سوم رهایی یافت و غذا های جدید سیاسی را نوش جان کرد؛ زیرا هرآنچه ما تا کنون از دست داده ایم و این گونه دستمان شده ایم، گیرماندن در بازی های کهنه است که سبب از دست دادن قاعده های بازی جدید شده است. حال لازم است که برای آموزش قاعده های جدید بازی ها، بازی های کهنه، خسته کن، شب مانده و یک نواخت را کنار نهاد و بازی تازه و رو در روی را آغاز کرد تا باشد که برای همیش از زیر چنگ و دندان کهنه بازیگران بدمعامله گر رهایی پیدا کرد و با این رویکرد،دست کم بر مصداق این شعر "زنده گی بر گردنم بار گرانیبیش نیست"اندکی بتوان این بارگران سنگ زنده گی را از دوش های زخمی مان کنار نهاد و با استفاده از فرصت های جدید برای رفع چالش های ق...

نامه ای به جناب رئیس جمهور آقای اشرف غنی: سخنان جنرال جان نیکلسون تشویش آور است

2017-Feb-15 ||  احمد سعیدی

جناب رئیس جمهور!مردم افغانستان طی اضافه تر از شانزده سال حضور قوت های خارجی را در کشور خود تجربه کرده اند اگر از این جنرال جان نیکلسون پرسیده شود زمانیکه اضافه تر از 120 هزار قوت های خارجی  با همه ساز و برگ و  در حدود 40 کشور در افغانستان حضور فعال داشتند آیا تروریزم سرکوب شد،مشکل افغانستان حل گردید؟ که حالا با آوردن پنج یا ده هزار قوت های خارجی شما بتوانید افغانستان را از این بحران فراگیر نجات دهید. به باور من ازدیاد حضور قوت های خارجی باعث تشدید جنگ گردیده و جنگ افغانستان را طولانی و طولانی‎تر و ویرانی ها را ویرانه تر خواهد ساخت و حضور قوت های خارجی زمینه سرباز گیری را برای مخالفین دولت افغانستان نسبت به گذشته ده چند زیادتر می سازد، به خصوص سیاست های ضد اسلامی دونالد ترامپ و حضور عساکر امریکایی در افغانستان بحران های فراگیری را خلق خواهد کرد. نمی دانم چرا ا...

بارق شفیعی لب از سخن فرو بست!

2017-Feb-13 ||  پرتو نادری

بارق شفیعی با نشر گزینۀ « ستاک» در دهۀ چهل خورشیدی در حلقات فرهنگی کشور نه تنها به حیث یک شاعر نوجوان و مدرن شناخته شد؛ بل‌که او با همین گزینه در ردیف شاعران سیاسی سرای افغانستان نیز جای‌گاهی قابل توجهی یافت. نشر این کتاب در آن روزگار، خود حادثه‌‌یی بود،نه تنها از نظر محتوا؛ بل‌از نظرساختار و تلاش‌های او برای رسیدن به سرزمین‌های گستردۀ شعر آزاد عروصی یا نیمایی نیز. این که در آن روزگار بارق شفیعی و شمار دیگر از شاعران نوجوان در افغانستان در نیمایی سرایی‌هایی خود به چه پیمانه موفق بوده اند، امر دیگری است، اما این نکته روشن است که پس از نشر کتاب « نوی شعرونه» یا « اشعارنو» در 1341، « ستاک» بارق شفیعی در 1342 نخستین گزینۀ شعری مستقلی بود که به نشر رسید. بیشترینه شعرهای آمده در ستاک در عوالم شعر نیمایی سروده شده اند. بدینگونه بارق شفیعی ...

Previous   ||   Next